جنگنده پشتیبانی هوایی نزدیک و تهاجمی ایلیوشین 102

به گزارش پایگاه خبری پل تنگ؛

در اواخر دهه ۱۹۶۰ اتحاد جماهیر شوروی علاقه زیادی به هواپیماهای تهاجمی پیدا کرده بود در این راستا چندین هواپیمای تهاجمی مانند سوخو ۱۷ و میگ ۲۷ در دهه بعدی به خدمت گرفته شدند. ولی یک هواپیمای پشتیبانی هوایی نزدیک با توان تهاجمی نیز مورد توجه ارتش شوروی بود که منجر به برگزاری یک رقابت در بین دفترهای طراحی هواپیما در شوروی شد که منجر به خلق هواپیمای به نام ایلیوشین ۱۰۲شد

کمپانی ایلوشین معمولاً در روسیه به عنوان سازنده هواپیماهای ترابری و مسافربری شناخته می‌شود اگرچه در تاریخ خود بمب افکن و یا هواپیماهای جنگی دیگر نیز طراحی کرده است . یکی از مشهورترین طرح‌های این شرکت هواپیمای تهاجمی ایلیوشین ۲ بود که طی جنگ جهانی دوم مشهورترین هواپیمای تهاجمی روس‌ها بود ،ولی این شرکت بعد از جنگ جهانی دوم بیشتر به ساخت هواپیماهای ترابری و مسافربری پرداخته بود.این شرکت در دهه ۱۹۵۰ طرح جنگنده تهاجم زمینی ایلیوشین۴۰ را با دو موتور اجرا کرد که دارای ظاهری جالب از جمله دو ورودی هوا در جلوی بدنه بود این طرح در حد پیش نمونه باقی ماند و به جایی نرسید،  ولی بیش از یک دهه بعد زمانی که برنامه جدید در ارتش شوروی برای ساخت یک جنگنده پشتیبانی هوای نزدیک آغاز شد پروژه ایلوشین ۴۰ در برنامه ایلوشین ۱۰۲ نمود پیدا کرد

 

نیازمندی‌های ارتش شوروی شامل یک جت مادون صوت با هزینه کم زره کافی و توان حمل تسلیحات کافی برای پشتیبانی از نیروی زمینی شوروی و همچنین حمله به نیروهای دشمن در خط و بمباران مواضع و تدارکات آنها پشت خطوط آنها بود. چندین سازنده در برنامه جدید ارتش شوروی شرکت کردند ولی در نهایت در میانه دهه ۱۹۷۰ جنگنده سوخوی ۲۵ از دفتر طراحی سوخو پیروز رقابت شد و چند سال بعد نیز وارد خدمت شد

مشکل این بود که کمپانی ایلیوشین بر روی طرح ایلیوشین ۴۰ کار می‌کرد و این طرح را به ارتش شوروی پیشنهاد داده بود مشخصا این طرح متعلق به دهه ۱۹۵۰ بود و شانسی در مقابل سوخوی ۲۵ نداشت  برای همین در رقابت شکست ولی کمپانی ایلیوشین دلسرد نشد و بر اساس ایلوشین ۴۰، ایلوشین ۱۰۲ را طراحی کرد. ۱۰۲ در سال ۱۹۸۲ اولین پرواز خود را انجام داد  زمانی که صدها فروند سوخوی ۲۵ ساخته شده بود ولی این مسئله مهم نبود کمپانی ایلیوشین امیدوار بود که ارتش شوروی این هواپیما را نیز خریداری کند و در نهایت بتواند در بازار جهانی بتواند در بازار جهانی آن را بفروشد

ایلوشین ۱۰۲ یک هواپیمای تمام فلزی با بدنه نیمی دوکی شکل  با بال‌های پس گرا بود که دارای دو کابین برای دو خدمه بود. یک کابین تحت فشار زره پوش شده در جلو برای خلبان و یک کابین رو به عقب برای افسر کنترل کننده توپ دفاع عقب هواپیما در بین این دو کابین مخزن سوخت قرار داشت و موتور خارج بدنه در دو سمت بدنه نصب شده بود

هواپیما دارای دو دستگاه موتور توربو فن آر دی  ۳۳ بود همان موتور مشهوری که بر روی جت شکاری رهگیر نقطه‌ای میگ ۲۹ روسی نصب شده بود. البته نسخه نصب شده بر روی ایلیوشین ۱۰۲ نسخه فاقد پسوز بود که ۱۱ هزار پوند قدرت فراهم می‌کرد . موتورها در بیرون هر کدام در یک غلاف جدا نصب شده بودند و  همچنین غلاف‌ها کاملاً زره پوش شده بود به شکلی که گلوله‌های توپ ۲۳ میلیمتری  ،توپی چون زد یو ۲۳ ساخت خود شوروی را نیز دفع می‌کرد. موتور‌ها به دلیل فاصله با یکدیگر داشتند ایمنی بالایی داشتند و آتش گرفتن یکی باعث سرایت آتش به دیگری نمی‌شد. هواپیما با یک موتوری می‌توانست به ماموریت خود ادامه دهد.  کابین نیز به به شدت زره پوش شده بود و نه تنها شیشه آن گلوله‌های ۲۰ میلیمتری را دفع می‌کرد  بلکه همانند سوخو ۲۵ خلبان این هواپیما نیز در یک وان تیتانیومی قرار داشت که گلوله‌های ۳۰ میلیمتری را نیز دفع می‌کرد

ایلیوشین 102 با این دو موتور می‌توانست به سرعت ۹۵۰ کیلومتر در ساعت نیز دست یابد و برد رزمی آن با ۵ تن سلاح به ۵۰۰ کیلومتر می‌رسید و بدون سلاح برد آن به ۳۰۰۰ کیلومتر می‌رسید. این هواپیما هم بزرگتر و هم سنگین‌تر از سوخوی ۲۵ بود ولی سوخت بیشتری را حمل می‌کرد از طرفی موتورهای آن قدرت بیشتری را فراهم می‌کرد و یک نسل موتورش از موتور توربوجت نصب شده بر روی  سوخو ۲۵ جلوتر بود و از این رو سوخت کمتری نیز مصرف می‌کرد

هواپیما در دماغ دارای سیستم ناوبری بود .هیچ رادار و یا سیستم نشانه گیری لیزری نداشت  به شکل کلی در پیش نمونه که ساخته شد ،سیستمی برای هدایت تسلیحات هدایت شونده مانند سلاح‌های لیزری نداشت از یک سیستم هشدار دهنده راداری با پوشش ۳۶۰ درجه استفاده می‌کرد و دارای سه ارابه فرود جمع شونده بود

هواپیما نه تنها بسیار خوب زره پوش شده بود بلکه دارای صندلی پرتاب صفر صفر بود که با آن اجازه می‌داد در سرعت و شتاب صفر نیز خلبان را از هواپیما به بیرون پرتاب کند. هواپیما دارای اچ یو دی همچنین رایانه کنترل آتش بالستیک برای هدف‌گیری دقیق بمب راکت و توپ بود

یکی از ویژگی‌های غیر عادی ایلیوشین ۱۰۲ کابین دوم هواپیما بود، که رو به عقب قرار داشت .اپراتور کابین عقب وظیفه هدایت توپ ۲۳ میلیمتری در انتهای هواپیما بود  . این توپ یک توپ  جی اس اچ23 که بر روی بسیاری از جنگنده‌ها و بالگردهای روسی نصب می‌شد و در برخی از بمب افکن‌های روس‌ها به عنوان توپ دفاعی عقب استفاده می‌شد .در ایلوشین ۱۰۲ نیز این توپ یک توپ دفاعی عقب بود که وظیفه حفاظت از عقب هواپیما را در برابر هواپیماهای جنگی دشمن بر عهده داشت . این توپ یک طرح از مد افتاده بود. با ورود موشک‌های هوا به هوا یک خلبان هواپیمای شکاری دشمن آنقدر به ایلیوشین نزدیک نمی‌شد که کاربر توپ بخواهد آن را با توپ عقب هدف قرار دهد .توپ عقب ریموت کنترل بود و توسط یک مکانیزم برقی گلوله گذاری می‌شد   قرارگیری کابین دوم برای یک اپراتور و خود توپ عقب فضا و وزن زیادی را برای هواپیما به ارمغان آورده بودکه از نکات منفی این هواپیما به حساب می‌آمد

این هواپیما می‌توانست ۷.۲ تن مهمات را حمل کند مهمات‌های آن در داخل بدنه و همچنین در جایگاه‌های مخصوص قابل حمل بود

هواپیما در زیر هر بال خود  دارای سه و در زیر بدن دارای دو جایگاه و در مجموع دارای ۸ جایگاه خارجی بود می‌توانست بمب‌های ۱۰۰ ۲۵۰ و ۵۰۰ کیلوگرمی را حمل و پرتاب کند همچنین توان حمل تا ۸ راکت انداز ۵۷ میلیمتری اس ۵ هر کدام با ۳۲ راکت در مجموع با ۲۵۶ راکت و  ۸ راکت انداز ۸۰ میلیمتری اس ۸ هر کدام با ۲۰ راکت در مجموع با ۱۶۰ راکت راه حمله بکند همچنین می‌توانست راکت اندازهای بزرگتر ۲۲۰ میلیمتری و یا ۳۳۰ میلیمتری را نیز حمل کند

برای دفاع از خود می‌توانست تا دو موشک هوا به هوای فرو سرخ آر ۶۰ و یا آر ۷۳ را حمل کند

یگی  دیگه از ویژگی‌های غیر عادی  این هواپیما دارا بودن ۶ جایگاه داخلی حمل بمب در ریشه بال بود سه جایگاه در هر سمت وجود داشت که دارای درب‌های جمع شونده بود  و می‌شد در آنها بمب‌های ۱۰۰ و ۲۵۰ کیلوگرمی را حمل کرد این هواپیما از نظر میزان سلاح قابل حمل کمی بهتر از سوخو۲۵ بود

هیچ سلاح هدایت شونده بر روی این هواپیما به نمایش در نیامد و البته اگر به مرحله تولید می‌رسید احتمالاً این سلاح‌ها را نیز بر روی آن نصب می‌کردند

ایلوشین ۱۰۲ بین سال‌های ۱۹۸۲ تا سال ۱۹۸۴ پروازهای آزمایشی خود را انجام داد .این هواپیما تا سال ۱۹ ۸۶ نیز به پروازهای خود ادامه داد بیش از ۲۵۰ تست روی هواپیما انجام شد ولی در نهایت پروژه کنسل شد

ایلیوشین 102 در طی آزمایشات خود هیچ نقصی از خود نشان نداد از نظر قابلیت همان چیزی بود که ارتش شوروی یک دهه پیش می‌خواست ولی واقعیت این بود این هواپیما از نظر ویژگی هیچ چیز برتری از سوخو ۲۵ که حالا چند سالی بود تولید می‌شد و در خدمت بود نداشت تا ارتش شوروی را راضی به خریدن آن بکند . نیروی هوایی شوروی از آن حمایت کرد ولی وزارت دفاع شوروی علاقه‌ای به آن نداشت و در نهایت با ساخت دو پیش نمونه برنامه متوقف شد

ایلیوشین 102 آخرین هواپیمای مسلحی بود که توسط کمپانی ایلوشین توسعه یافت بعد از آن این شرکت تنها هواپیماهای تجاری و ترابری تولید کرد

ویژگی‌های عمومی

• خدمه: ۲ نفر

• طول: ۱۷٫۵ متر

• دهانه بال: ۱۶٫۹ متر

• ارتفاع: ۵٫۰۸ متر

• وزن خالی: ۱۳٬۰۰۰ کیلوگرم

• حداکثر وزن برخاست: ۲۲٬۰۰۰ کیلوگرم

• پیشرانه: ۲ × موتور توربوفن Klimov RD-33I، هر کدام با رانش ۵۱ کیلونیوتن (۱۱٬۰۰۰ پوند نیرو)

عملکرد

• حداکثر سرعت: ۹۵۰ کیلومتر بر ساعت (۵۹۰ مایل بر ساعت، ۵۱۰ نات)

• برد رزمی: ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلومتر (۲۵۰ تا ۳۱۰ مایل، ۲۲۰ تا ۲۷۰ مایل دریایی)

• برد انتقالی : ۳٬۰۰۰ کیلومتر (۱٬۹۰۰ مایل، ۱٬۶۰۰ مایل دریایی)

تسلیحات

توپ‌ها:

• پایه‌های زیر بال هواپیمای Ilyushin Il-102، مجهز به راکت‌های غیرهدایت‌شونده

• ۱ × توپ ۳۰ میلی‌متری GSh-30-2 نصب‌شده در زیر بدنه

• ۱ × توپ ۲۳ میلی‌متری GSh-23L در برجک کنترلی از راه دور در قسمت دم

بمب‌ها:

• تا ۷٬۲۰۰ کیلوگرم (۱۵٬۸۷۳ پوند) مهمات خارجی

• در شش محفظه بمب داخل بال‌ها و هشت پایلون خارجی (شش عدد زیر بال و دو عدد زیر بدنه)

 

نوشته جنگنده پشتیبانی هوایی نزدیک و تهاجمی ایلیوشین 102 اولین بار در پل تنگ. پدیدار شد.

پایگاه خبری پل تنگ – مهدی امرائی