سیستم راکت انداز چند منظوره ام270 ساخت امریکا

به گزارش پایگاه خبری پل تنگ؛

ساخت سیستم راکت انداز چند منظوره ام270 ساخت امریکا از زمانی آغاز شد که ،در دهه ۱۹۶۰ اتحاد جماهیر شوروی در بحث راکت‌های توپخانی برتری بسیار آشکاری بر ایالات متحده داشت . بر اساس تاکتیک شوروی تعداد راکت انداز توپخانه‌ای مانند راکت انداز 122 میلیمتری گراد حجم زیادی از راکت را در یک لحظه به سمت خطوط دشمن شلیک می‌کردند که باعث درهم کوبیده شدن عقبه دشمن و یا خطوط دفاعی آنها می‌شد. ایالات متحد چندان به این سیستم اعتقاد نداشت و ترجیح می‌داد از توپ‌های با کالیبر بزرگ استفاده کند زیرا توپخانه دقت بسیار زیادی داشت.در جریان جنگ ۱۹۷۳ یوم الکیپور ارتش های عربی از راکت اندازهای روسیه استفاده می‌کردند و نشان دادند که تاکتیک روس‌ها در حملات راکتی بسیار هم موثر و خرد کننده است  از این رو ایالات متحده تصمیم گرفت بر اساس تجربه جنگ اکتبر دست به توسعه یک سیستم راکتی توپخانه‌ای بزند

در سال ۱۹۷۵ فرمانده نیروی زمینی ایالات متحده  خواهان یک سیستم راکتی با برد بیشتر از سیستم‌های توپخانه‌ای فعلی شد تا آنها بتوانند دست به آتش متقابل بر ضد توپخانه دشمن انهدام تاسیسات مهم دشمن در پشت خطوط  انهدام اهدافی دست کم تا برد ۵۰ کیلومتری شود

چندین شرکت در آن سال برای ساخت این سیستم جدید اعلام آمادگی کردند ولی در نهایت در سال ۱۹۷۷ ، دو شرکت بوئینگ و ووگت برای ساخت پیش نمونه انتخاب شدند  از آنجایی که برنامه اصلی استقرار چنین سامانه‌ای در اروپا بود ارتش امریکا تصمیم گرفت تا فرایندی را ایجاد کند که کشورهای اروپایی نیز بتوانند در این طرح شرکت کنند .تا سال ۱۹۷۹ آلمان غربی فرانسه و انگلستان نیز به این طرح پیوستند

در سال ۱۹۸۲ شرکت ووگت در آمریکا پیروز رقابت شد و در سال ۱۹۸۳ اولین پیش نمونه تولید و از سال ۱۹۸۴ در آلمان غربی مستقر شد  بر اساس نیاز نیروی زمینی آمریکا سیستم مورد نظر نه تنها باید توان شلیک راکت را داشته باشد بلکه باید بتواند موشک بالستیکی تاکتیکی را نیز شلیک کند و از این رو یک سامانه راکتی چند منظوره بود.سامانه جدید ام270 نام گرفت مه با نام MLRS نیز شناخته می شود که مخفف Multiple Launch Rocket System می باشد

سامانه راکتی ام ۲۷۰ یک سامانه راکتی چند منظوره ماژولار است که کشنده آن در واقع نسخه برگرفته شده از شاسی نفربر زرهی برادلی است که به نام ام ۹۹۳ شناخته می‌شود. شاسی شنیدار است و وزن کلی سیستم 24 تن می‌باشد خودرو دارای طول نزدیک به ۷ متر است و از یک موتور دیزل ۶۰۰ اسب بخاری است که همان موتوری است که بر روی نفربر نصب است. خودرو می‌تواند با سرعت ۶۴ کیلومتر در ساعت بر روی جاده حرکت کند و برد آن حدود ۴۸۰ کیلومتر است

سیستم از ۳ خدمه استفاده می‌کند و در هنگامی که کاملاً بارگیری شده برای شلیک به بیشتر از این خدمه نیاز ندارد ولی یک خودرو بارگذار یک خودروی بارگذار حاوی لانچر اضافی معمولاً این خودرو را همراهی می‌کند که خود دارای ۵ خدمه است

بر اساس نیازمندی‌های ارتش ایالات متحده این سیستم باید اینگونه طراحی شود که در هنگام بارگیری به سرعت حرکت کند یک جا متوقف شود در عرض چند دقیقه آتش کند و مکان خود را عوض کند.  از این رو وقتی که بارگیری می‌شد کاملاً آماده شلیک است . سیستم دارای یک لانچر پرتاب شامل دو پک مهمات است که می‌تواند شامل تسلیحات مختلفی باشد که طی چندین دهه برای آن توسعه یافته است این مهمات‌ها می‌تواند شامل موارد زیر باشد

تا ۱۲ راکت ۲۲۷ میلیمتری در دو پک شش تایی که برای اولین بار این سیستم راکتی برای شلیک آنها طراحی شد از آنجایی که هدف اصلی توسعه این سیستم راکتی حمله به سیستم‌های توپخانه‌ای و راکتی و پدافند دشمن پشت خطوط بود مهمات‌های اولیه‌ای که برای آن طراحی مهمات‌های خوشه‌ای بود که بتواند بیشترین میزان آسیب را به دشمن از جمله بر ضد اهداف نرم چون توپخانه و یا راکت انداز داشته باشد. در زیر به مهمات های که توسط ام ۲۲۷ شلیک می‌شود اشاره می‌شود

مهمات‌های قابل شلیک توسط این سامانه به شرح زیرند

مهمات راکتی ام ۲۶۰ اولین مهمات طراحی شده برای این سیستم که دارای برد ۱۵ تا ۳۲ کیلومتر بود و از یک کلاهک خوشه‌ای شامل ۶۴۴ ریز مهمات ام ۷۷ بود که هر کدام قدرت انفجار برابر با یک نارنجک دستی داشتند .حدود ۹۸ هزار راکت از این نمونه ساخته شد این راکت خود شامل دو نسخه یکی به نام ام ۲۶ a۱ حاوی 518 ریز مهمات ام ۸۵ بود که از نظر قدرت تخریب تفاوتی با ام ۷۷ نداشت ولی دارای یک مکانیزم خود تخریبی بود که بعد از مدتی از بین می‌رفت تا بعد از گذشت مدتی غیرنظامیان در منطقه آسیب نبینند.این نسخه بردش به 40 کیلومتر نیز می‌رسید نسخه دیگر به نام ام ۲۶ a۲ نیز وجود داشت که دارای ۵۱۸ ریز مهمات ۷۷ بود. این نسخه تعداد ریز مهمات‌های کمتری از نسخه اصلی داشت از این رو بردش به ۴۵ کیلومتر می‌رسید

مهمات ام ۲۸ یکی از مهمات‌های طراحی شده در دهه ۱۹۸۰ بود که یک مهمات تمرینی با کلاهک دودزا با برد ۹ کیلومتر بود

در سال‌های بعد سال ۲۰۰۰ نسخه جدیدی از این راکت انداز به نام ام ۲۷۰ a۱ معرفی شد که توان شلیک مهمات‌های برد بلند و هدایت شونده را داشت  همچنین از جمله تغییراتی که نسخه ام ۲۷۰ a۱ داشت توان شلیک موشک راکت‌های برد بلندتر بود از این رو نسل جدیدی از راکت‌ها برای این سیستم ساخته شد

راکت ام 30

نسخه خوشه حاوی ۴۰۴ ریز مهمات ضد نفر با برد ۹۲ کیلومتر حدود ۴۰۰۰ عدد از این مهمات ساخته شد

راکت ام 30ای 1 نسخه‌ای از این راکت که دارای کلاهک انفجار مجاورتی برای انفجار در آسمان بود که با انفجار بر روی هدف و آزاد کردن ۱۸۲ هزار می‌توانست در یک شعاع ۲۰۰ متری هر چیزی را نابود کند این نسخه نیز ۹۲ کیلومتر برد دارد و تا سال ۲۰۱۹ در حال تولید بود

مهمات ام ۳۱

این راکت با کلاهک انفجار قوی ۹۱ کیلوگرمی دارای برد ۹۲ کیلومتر بود و اولین مهمات طراحی شده برای این سیستم راکتی با کلاهک انفجار قوی برخورد مستقیم بود.  نسخه از همین راکت با همین برد به نام ام ۳۱ a۱ ساخته شد که دارای کلاهکی با توان انفجار در آسمان بود

مهمات ام ۳۲ یک مهمات ساخته شده در آلمان برای این سیستم راکتی که دارای ۴ ریز مهمات ضد تانک هدایت شونده شونده فر سرخ بود که هر کدام بعد از جدا شدن از کلاهک اصلی می‌توانستند به شکل مستقل به یک خودروی زرهی برخورد کنند

مهمات ER GMLR

یک راکت برد بلند هدایت ماهواره با برد ۱۵۰ کیلومتر و دقت بین ۳ تا ۶ متر که از سال ۲۰۲۱ از این سامانه و همچنین سامانه هیمارس شلیک می شود

GLSDB

مهمات پیشرفته بالدار هدایت شونده GLSDB این مهمات در واقع شامل نصب بمب کم قطر بالدار هدایت ماهواره  SBD بر روی یک راکت برای شلیک از این سیستم راکتی است که ۱۵۰ کیلومتر برد دارد.

اتکامز

موشک بالستیک زمین به زمین تاکتیکی اتکامز  که در دهه ۱۹۸۰ برای شلیک از این سیستم راکتی توسعه پیدا کرد  .در این سیستم راکتی می‌توان ۲ موشک اتکامز بر روی یک ام ۲۷۰ نصب کرد و یا اینکه یک موشک به همراه ۶ راکت بر روی آن نصب کرد  اتکامز خود دارای مدل‌های مختلفی است همگی دارای سیستم هدایت ماهواره‌ای و اینرسی می‌باشند

ام ۳۹ بلوک1

اولین نسخه تولیدی این موشک با برد ۱۶۵ کیلومتر که در کلاهک آن ۹۵۰ ریز مهمات ضد نفر ام ۷۴ قرار دارد ۱۶۵۰ یر از این موشک بین سال‌های ۹۰ تا ۱۹۹۷ ساخته شد

ام 39 ای1

نخستین نمونه ساخته شده این موشک با سیستم هدایت ماهواره‌ای که در کلاهک آن ۳۰۰ ریز مهمات ام ۷۴ نصب است این نسخه بردش به ۳۰۰ کیلومتر افزایش یافته که به دلیل کوچک بودن کلاهک آن است ۶۱۰ تیر از این موشک ین سال‌های ۱۹۹۷ تا سال ۲۰۰۳ ساخته شد

ام ۵۷ نسخه با برد ۳۰۰ کیلومتر که دارای کلاهک انفجار قوی ترک شونده با وزن ۳۰۰ کیلوگرم است 513تیر از این موشک بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۳ تولید شد  . این نسخه دارای نمونه با نام یک نیز می‌باشد که دارای دقت و کلاهک بهتر است

موشک بالستیک تاکتیکی پرسام جدیدترین موشک بالستیک ساخت آمریکا که قرار است .جایگزین اتکامز شود و از این سیستم نیز قابل شلیک است و دارای برد ۵۰۰ کیلومتر در نسخه‌های جدید تا ۱۰۰۰ کیلومتر برد است  و از کلاهک انفجار قوی ترکش شونده استفاده می‌کند

راکت‌انداز چندگانه M270 (MLRS) از سال ۱۹۸۳ تاکنون در خدمت نیروهای مسلح کشورهای مختلف بوده و در چندین جنگ و عملیات نظامی به‌کار گرفته شده است. در ادامه، خلاصه‌ای از سوابق خدمتی این سامانه را ارائه می‌دهم

جنگ خلیج فارس 1991

در جنگ خلیج فارس، راکت‌اندازهای M270 به‌صورت گسترده در عملیات طوفان صحرا استفاده شدند. این سامانه‌ها توانستند با شلیک راکت ، اهداف زمینی را با دقت بالا هدف قرار دهند و نقش مهمی در پشتیبانی از نیروهای زمینی ایفا کردند

سامانه‌های راکت‌انداز چندگانه (MLRS) در جریان عملیات طوفان صحرا به کار گرفته شدند. اولین استفاده از این سامانه‌ها در تاریخ ۱۸ ژانویه ۱۹۹۱ بود، زمانی که گردان A از لشکر ۶، توپخانه میدانی ۲۷، هشت موشک اتکامز را به سوی سایت‌های سامانه‌های پدافند هوایی عراق شلیک کرد.
در یک درگیری، سه گردان ام270 ، در کمتر از پنج دقیقه، تعداد ۲۸۷ راکت را به ۲۴ هدف جداگانه شلیک کردند، که این میزان آتش در یک ساعت توسط یک گردان توپخانه معمولی شلیک می‌شد.
اوایل فوریه ۱۹۹۱، گردان 4-27 FA بزرگ‌ترین ماموریت آتش شبانه ام270 در تاریخ را اجرا کرد و در یک مأموریت تنها، ۳۱۲ راکت شلیک کرد.
زمانی که عملیات زمینی در ۲۴ فوریه ۱۹۹۱ آغاز شد، ۴۱۴ راکت در حالی شلیک شدند که سپاه هفتم آمریکا پیشروی می‌کرد.
تا پایان جنگ، از مجموع ۵۷,۰۰۰ گلوله توپخانه‌ای شلیک‌شده، ۶,۰۰۰ عدد از آنها راکت‌های ام270 و ۳۲ عدد موشک اتکامز بودند.

جنگ در افغانستان

در جنگ افغانستان، M270 برای انجام حملات دقیق به مواضع طالبان و دیگر گروه‌های شبه‌نظامی استفاده شد. این سامانه‌ها به‌ویژه در مناطق کوهستانی و صعب‌العبور که استفاده از توپخانه‌های سنتی دشوار بود، مؤثر واقع شدند.

جنگ عراق2003-2011

در جنگ عراق، راکت‌اندازهای M270 برای انجام حملات سریع و مؤثر به مواضع دشمن به‌کار گرفته شدند. این سامانه‌ها توانستند با شلیک راکت‌های GMLRS، اهداف استراتژیک را با دقت بالا هدف قرار دهند و نقش مهمی در برتری هوایی نیروهای ائتلاف ایفا کردند.

جنگ اوکراین (۲۰۲۲تاکنون)

در جریان تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، ایالات متحده در نظر داشت سامانه راکت‌انداز چندگانه M270 را به عنوان بخشی از کمک‌های نظامی به اوکراین ارسال کند. نگرانی‌هایی مطرح شد که این سامانه ممکن است برای هدف‌گیری داخل خاک روسیه به کار رود. رئیس‌جمهور وقت آمریکا، جو بایدن، در ابتدا از ارسال آن به اوکراین خودداری کرد، اما در ۳۱ مه اعلام کرد که سامانه M142 هایمارس، خودرویی دیگر که قادر به شلیک راکت‌های GMLRS است، تأمین خواهد شد.

در ۷ ژوئن ۲۰۲۲، بن والاس، وزیر دفاع بریتانیا، اعلام کرد که بریتانیا سه دستگاه (که بعداً به شش دستگاه افزایش یافت) سامانه ام 270 برای کمک به نیروهای اوکراینی ارسال خواهد کرد.
در ۱۵ ژوئن، آلمان اعلام کرد که سه دستگاه از سامانه‌های MARS خود را از ذخایر ارتش آلمان به اوکراین ارسال خواهد کرد.
اوکراین اعلام کرد که اولین دستگاه‌های M270 را در ۱۵ ژوئیه دریافت کرده است.
کریستینه لمبرخت، وزیر دفاع آلمان، در ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۲ از رسیدن این سامانه‌ها که آلمان ارسال کرده بود خبر داد، و در ۱۵ سپتامبر اعلام کرد که آلمان دو دستگاه دیگر نیز انتقال خواهد داد.
فرانسه نیز مجموعاً شش دستگاه M270 LRU را به اوکراین اهدا کرد.

در جریان جنگ روسیه و اوکراین، اوکراین از سامانه‌های M270 به همراه راکت‌های GMLRS برای نابودی اهدافی مانند ستون‌های نظامی روسیه، سامانه‌های توپخانه‌ای و سامانه‌های راکت‌انداز چندگانه‌ای مانند BM-21 و BM-27 استفاده کرد. نیروهای روسیه به جنگ الکترونیکی متکی هستند تا سیگنال‌های GPS را مختل کنند. سامانه ناوبری اینرسی (INS) مهمات مانند GMLRS در برابر اختلال مقاوم است اما دقت آن نسبت به زمانی که با GPS هماهنگ است کمتر است.

سامانه‌های M270 عملیاتی اوکراینی اجازه داشتند موشک‌های بالستیک اتکامز را نیز به کار ببرند و شلیک‌هایی به اهداف روسی در کریمه ثبت شده است. حملات اتکامز اوکراین به کریمه شناخته شده است که دارایی‌های روسی مانند سامانه‌های دفاع هوایی S-300 و S-400 و همچنین هواپیماها را هدف قرار داده است.

عملیات در مالی

در عملیات‌های ضدتروریستی در مالی، فرانسه از راکت‌اندازهای M270 برای انجام حملات دقیق به مواضع گروه‌های تروریستی استفاده کرد. این سامانه‌ها به‌ویژه در شرایط جنگی نامتقارن و درگیری‌های شهری مؤثر واقع شدند.

به‌روزرسانی و مدرن‌سازی

شرکت لاکهید مارتین در حال به‌روزرسانی راکت‌اندازهای M270 است تا آن‌ها را برای خدمت تا سال ۲۰۵۰ آماده نگه دارد. این به‌روزرسانی‌ها شامل نصب موتورهای جدید ۶۰۰ اسب‌بخاری، سیستم کنترل آتش بهبود یافته و کپسول‌های زرهی مقاوم‌تر است. این ارتقاءها به M270 امکان شلیک راکت‌های جدید مانند GMLRS با برد بیشتر و دقت بالاتر را می‌دهند

در جمع‌بندی می‌توان گفت که سامانه راکت‌انداز M270 به‌عنوان یکی از ستون‌های اصلی آتش پشتیبانی توپخانه‌ای ارتش آمریکا و بسیاری از کشورهای متحد طی دهه‌های گذشته عمل کرده و توانسته با دقت، برد و نرخ آتش بالا نقش تعیین‌کننده‌ای در میدان نبرد ایفا کند. این سامانه با قابلیت شلیک انواع راکت‌ها و موشک‌های تاکتیکی از جمله ATACMS، انعطاف عملیاتی بالایی داشت و به همین دلیل به کشورهای متعددی صادر شد.

با این حال، نیازهای عملیاتی نوین و گرایش به سامانه‌های سبک‌تر، سریع‌تر و با تحرک بالاتر موجب شد که ارتش ایالات متحده و شماری از کاربران خارجی به‌تدریج M270 را با سامانه HIMARS (High Mobility Artillery Rocket System)  (هایمارس) جایگزین کنند. هایمارس با وزن کمتر، قابلیت حمل توسط هواپیما و واکنش سریع‌تر در میدان نبرد، گزینه‌ای کارآمدتر در سناریوهای مدرن محسوب می‌شود؛ هرچند M270 همچنان در برخی یگان‌ها ارتقا یافته و خدمت می‌کند، اما روند کلی به سمت جایگزینی آن با هایمارس پیش می‌رود.

کاربران

کاربران فعلی

M270

• مصر: ارتش مصر (۴۳ دستگاه)
• یونان: ارتش یونان (۳۶ دستگاه) – قابلیت شلیک ATACMS. یونان قصد دارد بخشی از M270های خود را با پیشنهاد لاکهید ارتقاء دهد. در دسامبر ۲۰۲۴، لاکهید پیشنهاد ارتقاء ۲۶ دستگاه از ۳۶ پرتابگر MLRS به استاندارد M270A1 را با هزینه ۱٫۱ میلیارد یورو ارائه داد. این معامله به دلیل هزینه بالا توسط یونان پذیرفته نشد، اما در جلسه‌ای بین افسران ستاد کل ارتش یونان و نمایندگان شرکت در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۵، امکان مدرن‌سازی همچنان مطرح شد.
• ژاپن: نیروی زمینی دفاع شخصی ژاپن (۹۹ دستگاه).
• عربستان سعودی: ارتش عربستان سعودی (۱۸۰ دستگاه) [منبع نیازمند].
• ترکیه: ارتش ترکیه (۱۲ دستگاه) – قابلیت شلیک ATACMS BLK 1A.

M270A1

• بحرین: ارتش سلطنتی بحرین (۹ دستگاه) – قابلیت شلیک ATACMS.
• فنلاند: ارتش فنلاند (۴۱ دستگاه) – پرتابگرهای M270D1 که به نسخه M270A2 ارتقاء خواهند یافت.
• فرانسه: ارتش فرانسه (۱۳ دستگاه) – نسخه اروپایی M270A1 با نام LRU (Lance-Roquettes Unitaire).
• آلمان: ارتش آلمان (۱۱۴ دستگاه M270 ذخیره شده، ۴۰ دستگاه MARS II فعال) – نسخه اروپایی M270A1 با نام Mittleres Artillerieraketensystem (MARS II). قرار است با سامانه GMARS جایگزین شود.
• اسرائیل: نیروهای زمینی اسرائیل (۶۴ دستگاه) – با نام عبری Menatetz (מנתץ) به معنی «شکافنده/خردکننده».
• ایتالیا: ارتش ایتالیا (۲۲ دستگاه) – نسخه اروپایی M270A1 با نام MLRS Improved (MLRS-I).
• کره جنوبی: ارتش کره جنوبی (۵۸ دستگاه) – شامل ۴۸ دستگاه M270 و ۱۰ دستگاه M270A1. قابلیت شلیک ATACMS.
• بریتانیا: ارتش بریتانیا (۴۴ دستگاه) – نسخه M270A1 با نام M270B1 که شامل زره تقویت‌شده است. بریتانیا ناوگان عملیاتی خود را تا سال ۲۰۳۰ به ۸۵ دستگاه افزایش خواهد داد و همچنین خودروهای بیشتری در ذخیره خواهد داشت. ۹ دستگاه از M270های بریتانیا از طریق یک برنامه ۳۲ میلیون دلاری به نسخه M270A2 ارتقاء خواهند یافت.
• ایالات متحده آمریکا: ارتش آمریکا (۱۸۴ دستگاه تا ژانویه ۲۰۲۵).
• اوکراین: نیروهای زمینی اوکراین (۱۶ دستگاه). بریتانیا، نروژ، فرانسه، آلمان و ایتالیا در سال ۲۰۲۲ بیش از ۱۰ سامانه به اوکراین تحویل دادند. در اکتبر ۲۰۲۳، ایالات متحده موشک‌های ATACMS را برای استفاده در پرتابگرهای M270 و M142 به اوکراین اهدا کرد.

M270A2

• ایالات متحده آمریکا: ارتش ایالات متحده (۸۴۰+۱۵۱ دستگاه). شامل ۲۲۵ دستگاه M270A1 و ۱۶۰ دستگاه M270A2 که در حال تحویل هستند. اولین پرتابگر M270A2 در ۹ ژوئیه ۲۰۲۲ تحویل داده شد. قابلیت شلیک GMLRS و ATACMS.
• برآورد می‌شود که تا ژانویه ۲۰۲۵ حدود ۷۰ دستگاه M270A2 عملیاتی باشند.

کاربران سابق

M270

• دانمارک: ارتش سلطنتی دانمارک (۱۲ دستگاه).
• هلند: ارتش سلطنتی هلند (۲۳ دستگاه) – در سال ۲۰۰۴ بازنشسته شد؛ ۱ دستگاه در موزه به نمایش گذاشته شده.
• نروژ: ارتش نروژ (۱۲ دستگاه) – در سال ۲۰۰۵ به ذخیره منتقل شد. سه دستگاه به بریتانیا اهدا شدند تا در ازای آن سه M270B1 بریتانیا به اوکراین منتقل شود. همچنین ۸ دستگاه دیگر در مه ۲۰۲۳ اهدا شدند.

نوشته سیستم راکت انداز چند منظوره ام270 ساخت امریکا اولین بار در پل تنگ. پدیدار شد.

پایگاه خبری پل تنگ – مهدی امرائی