موشک ضد کشتی مافوق صوت CM-302 ساخت چین

به گزارش پایگاه خبری پل تنگ؛

موشک ضد کشتی CM-302 در واقع نسخه صادراتی موشک  ضدکشتی YJ-12 (鹰击-12) می باشد

موشک ضدکشتی YJ-12 (Yingji-12) یک موشک بزرگ مافوق‌صوت ضدکشتی است که در دهه 2000 توسط جمهوری خلق چین توسعه یافته و وارد خدمت شده است. مأموریت اصلی آن انهدام شناورهای متوسط و بزرگ است. این موشک به‌طور مشترک توسط مؤسسه‌های 601 و 611، مؤسسه تحقیقات نیروی دریایی و آکادمی سوم صنایع هوافضا توسعه یافته است. طراح ارشد آن هوانگ روی‌سونگ و معاون طراح ارشد تسای شوخوا بوده‌اند.

YJ-12 یکی از پروژه‌های کلیدی برنامه «هشتاد و پنج» بود و هدف آن توسعه یک موشک ضدکشتی مافوق‌صوت چندمنظوره برای جایگزینی موشک‌های YJ-83 و YJ-62 در حال خدمت بود. این خانواده شامل مدل پرتاب هوایی (YJ-12)، مدل ناوپایه (YJ-12A) و مدل ساحل‌پایه (YJ-12B) می‌شود.

در دهه 1970 چین برنامه توسعه موشک‌های ضدکشتی مافوق‌صوت را آغاز کرد و دو مدل YJ-1 و HY-3 را توسعه داد، اما به دلیل نارسایی‌های فنی این پروژه‌ها متوقف و به‌صورت ذخیره فناوری نگهداری شدند.

پس از پایان جنگ سرد، فرصت‌هایی برای دستیابی به فناوری‌های نظامی شوروی/روسیه فراهم شد. در دهه 1990 چین موشک مافوق‌صوت Kh-31P و فناوری آن را وارد کرد و همچنین ناوشکن‌های کلاس Sovremenny مجهز به موشک ضدکشتی مافوق‌صوت ماسکیتو(خا41))  را خریداری نمود. دسترسی صنایع نظامی چین به این فناوری‌های پیشرفته، زمینه‌ساز آغاز توسعه موشک YJ-12 شد.در سال 2004، نشریه Jane’s Defence گزارش داد که چین در حال توسعه موشک YJ-12 است.

پس از انتشار نخستین تصاویر YJ-12 در اینترنت، هفته‌نامه Jane’s Defence با استناد به داده‌های تأییدنشده اعلام کرد که وزن آن حدود 2 تا 2.5 تُن، طول آن حدود 7 متر، سرعت کروز آن دو برابر سرعت صوت و سرعت نهایی آن در مرحله پایانی تا چهار برابر سرعت صوت است و برد حداکثری آن حدود ۵۰۰ کیلومتر در نسخه اصلی و ۲۹۰ کیلومتر در نسخه صادراتی عنوان شده

از روی تصاویر، بدنه موشک دارای چهار ورودی هوای رم‌جت است و از نظر ظاهری تا حدی شبیه موشک Kh-31 وارداتی از روسیه است، اما ورودی هوای مستطیلی و برش‌خورده YJ-12 تفاوت زیادی با ورودی مخروط ضربه‌ای دایره‌ای Kh-31 دارد. اندازه و وزن YJ-12 به‌مراتب بیشتر از Kh-31 روسی است، اما از موشک 3M80 کوچک‌تر است.

در سال 2013، تلویزیون استانی هوبئی گزارش داد که نسخه پرتاب هوایی این موشک به‌زودی روی بمب‌افکن H-6K نصب خواهد شد. در دسامبر 2013، جنگنده-بمب‌افکن JH-7B معرفی شد و گمان می‌رود توانایی حمل مهمات بسیار بزرگ خارجی آن، از جمله YJ-12، فراهم شده باشد.

در ژوئیه 2016، هم‌زمان با صدور رأی داوری دریای جنوبی چین، ارتش آزادی‌بخش خلق رزمایش نظامی گسترده‌ای در دریای جنوبی چین برگزار کرد. در گزارش خبری CCTV اعلام شد که بمب‌افکن H-6 در جریان این رزمایش یک موشک بزرگ ضدکشتی پرتاب کرده که همان YJ-12 بوده و نشان‌دهنده تولید انبوه و ورود آن به خدمت است. استقرار YJ-12 توانایی چین در اجرای راهبرد «ضد دسترسی/ممانعت منطقه‌ای» را تقویت کرده است.

در اکتبر 2016، نسخه صادراتی آن با نام CM-302 در نمایشگاه هوایی ژوهای رونمایی شد.

بدنه YJ-12 استوانه‌ای است و دارای موتور رم‌جت یکپارچه می‌باشد. چهار ورودی هوای جانبی متقارن با چینش X‌شکل در اطراف بدنه قرار گرفته‌اند. موشک دارای چهار بال اصلی و چهار بالک دم است و از سرجنگی نیمه‌زره‌پوش استفاده می‌کند.

YJ-12 می‌تواند از طریق پیوند داده، با استفاده از ماهواره‌ها، هواپیماهای گشتی، پهپادهای شناسایی و زیردریایی‌ها، اطلاعات لحظه‌ای موقعیت، مسیر و سرعت هدف را دریافت کند. در مرحله کروز، تحت هدایت ناوبری ماهواره‌ای و اینرسیایی پرواز می‌کند و قابلیت نفوذ در ارتفاع پایین بر فراز سطح دریا را دارد. در فاصله 40 تا 50 کیلومتری از هدف، رادار فعال سر موشک  روشن شده، هدف را کشف و قفل می‌کند و وارد مرحله حمله نهایی می‌شود. سرعت بالا زمان واکنش رهگیری را کاهش داده و به نفوذ در دفاع هدف کمک می‌کند. موشک دارای دو پروفایل پروازی مختلف است یکی پرواز در ارتفاع بالا تا نزدیکی هدف و بعد کاهش ارتفاع برای،غافلگیری هدف و دیگری پرواز در تمام طول مسیر در ارتفاع پایین است.. بیشترین برد 500 کیلومتر برای این موشک در ارتفاع بالا محقق خواهد شد و بیشترین سرعت نیز باز به همان ارتفاع برمی‌گردد بر اساس گفته منابع آمریکایی این موشک در ارتفاع پایین حدود ۱.۵ماخ سرعت و برد آن حدود 200 کیلومتر است.در نسخه صادراتی در در ارتفاع پایین بیشتری سرعت برد حدود 100 تا 120 کیلومتر است

موشک در نسخه‌های زمین پرتاب در نمونه اولیه بر روی لانچر دوتایی بدون هیچ پوششی بر روی کامیون نصب می‌شد، ولی بعدها در وای جی ۱۲ بی بر روی خودرو در درون لانچرهای باکس شکل پوشیده به شکل سه تایی دیده شد.. نسخه‌های ناو پرتاب این موشک توان شلیک عمود را ندارد دست کم تاکنون لانچر دوتایی و چهارتایی برای پرتاب موشک بر روی برخی از شناورهای چینی دیده شده.. وای جی ۱۲ به شکل خاص برای پرتاب از جنگنده و ساحل ساخته شده،نسخه ناو پرتاب آن بر روی ناو شکن‌های بزرگ چینی نصب نشده و تنها بر روی برخی ناو شکن‌های تولید دهه ۱۹۹۰ نصب شده است..

YJ-12A

YJ-12A نسخه ناوپایه YJ-12 است. از آنجا که موتور رم‌جت برای آغاز به کار نیاز به سرعت اولیه دارد، در نسخه پرتاب هوایی، هواپیما این سرعت را تأمین می‌کند؛ اما در نسخه ناوپایه، یک مرحله بوستر به انتهای موشک افزوده شده که باعث افزایش طول کلی آن شده است.

در 30 ژوئیه 2017، موشک‌های YJ-12A نصب‌شده روی 16 خودروی حامل در رژه نودمین سالگرد تأسیس ارتش آزادی‌بخش خلق شرکت کردند و برای نخستین بار شماره رسمی آن اعلام شد. به دلیل اندازه بزرگ YJ-12، این موشک درون سلول پرتاب عمودی استاندارد 850 میلی‌متری نیروی دریایی چین جا نمی‌گیرد، بنابراین در ناوها با پرتابگرهای مایل نصب می‌شود. این موشک به‌طور رسمی روی ناوشکن‌های ارتقایافته Type 051B و Type 956E نیروی دریایی چین نصب شده است.

در مه 2023، شبکه CCTV-7 در مصاحبه‌ای با ناوشکن «شنژن» (051B) از ناوگان منطقه جنوبی، برای نخستین بار برد واقعی نسخه ناوپایه YJ-12A را 400 تا 500 کیلومتر اعلام کرد.

YJ-12B

YJ-12B نسخه زمینی/ساحلی این موشک است. خودروی پرتابگر آن دارای شاسی آفرود 10×10 است که امکان تردد در سواحل بدون جاده آسفالته را فراهم می‌کند. پشت کابین راننده بخش کنترل قرار دارد و پرتابگرها به شکل آرایش سه‌تایی مربعی نصب شده‌اند.

در نوامبر 2018، نسخه زمینی YJ-12B در نمایشگاه «تحول بزرگ – جشن چهلمین سالگرد اصلاحات و گشایش» در موزه ملی چین (پکن) به نمایش درآمد. در اول اکتبر 2019، 16 خودروی پرتاب/حامل YJ-12B در رژه هفتادمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین برای نخستین بار به‌طور عمومی ظاهر شدند.

در آوریل 2023، هم‌زمان با هفتاد و چهارمین سالگرد تأسیس نیروی دریایی، یگان ساحلی مجهز به YJ-12B در رسانه‌ها معرفی شد.

CM-302

CM-302 نسخه صادراتی موشک ضدکشتی مافوق‌صوت YJ-12 چین است که برای بازارهای بین‌المللی توسعه یافته و نخستین بار در سال ۲۰۱۶ در نمایشگاه هوایی چین  در شهر Zhuhai معرفی شد. این موشک که توسط شرکت دولتی China Aerospace Science and Industry Corporation (CASIC) عرضه می‌شود، به‌عنوان یک سلاح دوربرد ضدکشتی با سرعت مافوق‌صوت طراحی شده و مأموریت اصلی آن انهدام شناورهای رزمی بزرگ مانند ناوشکن‌ها و حتی ناوهای هواپیمابر است. CM-302 از موتور رم‌جت بهره می‌برد و پس از رسیدن به سرعت اولیه توسط بوستر، وارد فاز کروز با سرعتی در حدود ۲ تا ۳ ماخ می‌شود و در مرحله پایانی می‌تواند به سرعتی نزدیک به ۴ ماخ دست یابد که این ویژگی زمان واکنش سامانه‌های پدافندی دشمن را به‌شدت کاهش می‌دهد. برد اعلام‌شده صادراتی آن حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ کیلومتر است که مطابق محدودیت‌های رژیم کنترل فناوری موشکی تنظیم شده و کمتر از برد برخی نسخه‌های داخلی YJ-12 برآورد می‌شود. این موشک از هدایت ترکیبی ناوبری اینرسیایی و ماهواره‌ای در میانه مسیر و رادار فعال در مرحله پایانی استفاده می‌کند و توانایی پرواز در ارتفاع پست بر فراز سطح دریا (sea-skimming) را برای کاهش احتمال کشف و رهگیری داراست. سرجنگی آن از نوع انفجاری شدید نیمه‌زره‌پوش با وزن چندصد کیلوگرم است که برای نفوذ به بدنه کشتی‌های بزرگ و ایجاد خسارت شدید طراحی شده است. CM-302 قابلیت شلیک از پرتابگرهای زمینی متحرک ساحلی و همچنین نصب روی شناورهای سطحی با پرتابگر مایل را دارد و به دلیل ابعاد بزرگ، معمولاً در سامانه‌های پرتاب عمودی استاندارد کوچک جای نمی‌گیرد. از نظر راهبردی، این موشک به کشورهای خریدار امکان ایجاد توان بازدارندگی دریایی و اجرای راهبرد منع دسترسی/ممانعت منطقه‌ای را می‌دهد. گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروی دریایی پاکستان این موشک را برای تجهیز ناوچه‌های کلاس تایپ54 انتخاب کرده و همچنین الجزایر نیز به‌عنوان یکی از کاربران این سامانه معرفی شده است. در مجموع، CM-302 را می‌توان یکی از پیشرفته‌ترین موشک‌های ضدکشتی صادراتی چین دانست که با ترکیب سرعت بالا، برد قابل توجه و پروفایل پروازی نفوذگر، تهدیدی جدی برای شناورهای سطحی مدرن محسوب می‌شود.

مشخصات کلی

• نوع: موشک ضدکشتی پروازی
• سال ورود به خدمت: 2009

تاریخچه تولید

• توسعه‌دهندگان: مؤسسه‌های 601 و 611، مؤسسه تحقیقات نیروی دریایی، و آکادمی سوم صنایع هوافضا (به‌صورت مشترک)

مشخصات فنی

• وزن: حدود 3 تُن
• طول: 7 متر (مدل اولیه)
• قطر: 0.6 متر (برآوردی)
• سرجنگی: 250 تا 300 کیلوگرم، انفجاری شدید نیمه‌زره‌پوش سنگین
• پیشرانه: موتور رم‌جت با سوخت مایع
• برد عملیاتی:
  • بیش از 200 کیلومتر (مسیر پروازی در ارتفاع پایین)
  • 400 تا 500 کیلومتر (مسیر پروازی در ارتفاع بالا)
  • در نسخ صادراتی بیشترین برد 280 تا 290 کیلومتر
• ارتفاع پرواز: 50 تا 500 متر
• سرعت:
  • سرعت کروز حدود 2 ماخ
  • سرعت نهایی در فاز پایانی تا 4 ماخ
• سامانه هدایت: هدایت ماهواره‌ای + رادار فعال در مرحله پایانی
• سکوهای پرتاب:
  • پرتاب هوایی (بمب‌افکن) – مدل پایه
  • ناوپایه (مدل A)
  • ساحل‌پایه (مدل B)

کشورهای کاربر

الجزایر

• نیروی دریایی الجزایر: CM-302

چین

• نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق:
  • ناوشکن‌های Type 051B و کلاس Sovremenny: YJ-12A
• نیروهای دفاع ساحلی نیروی دریایی: YJ-12B
• نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق: YJ-12

پاکستان

• نیروی دریایی پاکستان:

  • ناوچه‌های کلاس Tughril: CM-302

مقالات مشابه

موشک های ضد کشتی ساخت چین 

 

نوشته موشک ضد کشتی مافوق صوت CM-302 ساخت چین اولین بار در پل تنگ. پدیدار شد.

پایگاه خبری پل تنگ – مهدی امرائی