سامانه پدافند هوایی ارتفاع پست اچ کیو-7 ساخت چین

به گزارش پایگاه خبری پل تنگ؛

اچ‌کیو-۷ (چینی «هنگ‌چی»-۷ (hóng qí) به معنای «پرچم سرخ» یا «بیرق سرخ») نام یک سامانه موشکی زمین‌به‌هوا کوتاه‌برد است که در چین و بر اساس موشک R-440 کروتال («افعی») توسعه داده شده است. توسعه سامانه اچ‌کیو-۷ در سال ۱۹۷۹ آغاز شد. این سامانه نخستین‌بار در دهه ۱۹۸۰ بر روی یک حامل ۴×۴ با نام P20 توسعه یافت.

هونگ‌چی-۷ (HQ-7، که در نسخه صادراتی با نام FM-80 نیز شناخته می‌شود) یک سامانه پدافند هوایی کوتاه‌برد و همه‌جوی است که توسط آکادمی دوم هوافضا (اکنون آکادمی فناوری دفاعی چین) بر پایه موشک پدافند هوایی فرانسوی کروتال توسعه یافته است. اچ‌کیو-۷ در اواخر دهه ۱۹۸۰ در ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLA) به خدمت عملیاتی درآمد تا قابلیت دفاع نقطه‌ای کوتاه‌برد را فراهم کند. این سامانه هم‌اکنون در هر سه نیروی ارتش چین در خدمت است. نسخه بهبود‌یافته FM-90 در سال ۱۹۹۸ معرفی شد.

توسعه موشک زمین‌به‌هوای اچ‌کیو-۷ (SAM) در سال ۱۹۷۹ آغاز شد تا نیاز ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLA) به یک سامانه پدافند هوایی کوتاه‌برد، متحرک و مناسب برای ارتفاع کم و بسیار کم را برآورده کند. این برنامه توسط آکادمی دوم هوافضا مدیریت می‌شد. مؤسسه ۲۳ مسئول توسعه سامانه رادار کنترل آتش بود و مؤسسه ۲۰۶ وظیفه توسعه تجهیزات زمینی را بر عهده داشت.

اچ‌کیو-۷ از نظر ویژگی‌های فیزیکی و فنی تقریباً مشابه سامانه موشکی پدافند هوایی کروتال ساخت شرکت تالس ایردیفنس فرانسه (پیش‌تر تامسون-CSF ایرسیس) است. چین در اواخر دهه ۱۹۷۰، زمانی که برای مقابله با اتحاد جماهیر شوروی به کشورهای غربی نزدیک شده بود، چند نمونه از کروتال و نسخه دریایی آن سی‌کروتال را وارد کرد. شرکت تامسون-CSF انتظار داشت سفارش‌های بیشتری دریافت کند، اما چین با مهندسی معکوس نمونه‌های به‌دست‌آمده، نسخه بومی خود را توسعه داد. این موضوع احتمالاً با نوعی چشم‌پوشی یا حتی رضایت ضمنی دولت فرانسه در چارچوب همکاری‌های جنگ سرد همراه بوده است.

موشک‌های آزمایشی در سال ۱۹۸۳ ساخته شدند و نخستین شلیک در سال ۱۹۸۵ انجام گرفت. تأیید طراحی از ژوئیه ۱۹۸۶ تا ژوئن ۱۹۸۸ صورت پذیرفت. تولید کمی پس از آن برای استفاده در پدافند هوایی صحرایی آغاز شد. اچ‌کیو-۷ در دو نسخه ارائه می‌شود: نسخه نصب‌شده بر روی آشیانه که توسط نیروی هوایی ارتش چین (PLAAF) استفاده می‌شود، و نسخه خودکششی که در نیروهای زمینی ارتش چین به کار می‌رود. نسخه صادراتی FM-80 نخستین‌بار در نمایشگاه هوافضای دبی ۱۹۸۹ معرفی شد. بعدها در سال ۱۹۹۸، شرکت واردات و صادرات ماشین‌آلات دقیق چین (CNPMIEC) نسخه بهبود‌یافته FM-90 را معرفی کرد که شامل موشکی سریع‌تر و با برد بیشتر و همچنین دوربین مادون‌قرمز برای تکمیل دوربین رهگیری اپتیکی-تلویزیونی (TC) بود.

**موشک**
موشک اچ‌کیو-۷ دارای بدنه‌ای بلند و باریک با دماغه تیز، چهار بالچه پایدارکننده و چهار کانارد در بخش جلویی است. این موشک قابلیت درگیری با چند هدف را دارد و می‌تواند اهدافی را که از یک یا چند جهت مختلف نزدیک می‌شوند، هم‌زمان درگیر کند. این موشک با استفاده از یک موتور راکتی سوخت جامد، به حداکثر سرعت ۲.۳ ماخ و برد ۱۲ کیلومتر دست می‌یابد. سامانه هدایت «فرمان تا خط دید» (CLOS) آن از رادار و حسگرهای الکترواپتیکی استفاده می‌کند. حالت‌های عملیاتی هدایت شامل مادون‌قرمز (IR)، مادون‌قرمز + تلویزیونی (IR+TV) و حالت دستی است و مقاومت بالایی در برابر اخلال‌های فعال و غیرفعال و همچنین نویزهای جوی دارد. این موشک به یک کلاهک ترکش‌زا با مواد منفجره قوی (HE-FRAG) مجهز است که با فیوز مجاورتی فعال می‌شود.موشک خود فاقد سیستم هدایت است و تنها دارای گرینده امن برا یدریافت امواج هدایت از رادار و یا سامانه اپتیک برای زسیدن به هدف است

**کنترل آتش و مراقبت (Fire-Control & Surveillance)**
یک گردان عملیاتی معمول اچ‌کیو-۷ شامل سه بخش عملیاتی (آتشبار) و یک بخش پشتیبانی فنی (آتشبار) است که هم واحدهای پشتیبانی مستقیم (۱۰ خودرو) و هم واحدهای پشتیبانی غیرمستقیم (شامل انواع میزهای آزمایش ویژه و تجهیزات استاندارد تست) را در بر می‌گیرد. هر آتشبار شامل یک واحد جستجو (SU)، سه واحد آتش (FU)، سه سامانه نشانه‌روی اپتیکی و چهار ژنراتور ۴۰ کیلوواتی است. واحد جستجوی اچ‌کیو-۷ برای جستجو، شناسایی، ارزیابی و طبقه‌بندی اهداف استفاده می‌شود. سپس خطرناک‌ترین اهداف را تعیین کرده و اطلاعات را به واحد یا واحدهای آتش منتقل می‌کند. در صورت ایجاد اختلال در رادار، می‌توان از واحدهای نشانه‌روی اپتیکی در واحدهای آتش برای کشف و نشانه‌گذاری اهداف استفاده کرد.

واحدجستجو (Search Unit) شامل یک خودرو با یک رادار داپلر باند E/F است که برد کشف آن بین 3.2 تا 18.4 کیلومتر می‌باشد؛ یک واحد پردازش داده که توانایی پردازش ۳۰ هدف را دارد و همراه با سامانه راداری می‌تواند هم‌زمان ۱۲ هدف را رهگیری کند؛ یک شبکه کابلی برای ارتباط بین خود و واحدهای آتش؛ سامانه شناسایی دوست از دشمن (IFF) و یک ایستگاه رادیویی..این واحد کار کشف هدف را انجام میدهد و اطلاعات هدف را به واحد لانچر پرتاب موشک میدهد

واحد آتش (Firing Unit) شامل یک خودرو حامل  پرتابگر موشک با چهار یا هشت محفظه پرتاب؛ یک رادار رهگیری مونوپالس باند J با برد عملیاتی تا ۱۷۰۰۰ متر؛ یک سامانه رهگیری تلویزیونی با برد عملیاتی بیش از ۱۵۰۰۰ متر در شرایط آب‌وهوای صاف؛ یک مکان‌یاب فروسرخ؛ یک واحد پردازش داده؛ و یک شبکه کابلی ارتباطی بین خود، واحد جستجو و سایر واحدهای آتش است.موشک توسط رادار و اپتیک نصب شده روی این خودرو هدایت می شود

نسخه خودکششی اچ‌کیو-۷ بر روی شاسی  خودروی چرخ‌دار ۴×۴ مدل P4R  نصب شده است که دارای حداکثر سرعت جاده‌ای ۶۰ کیلومتر بر ساعت و برد عملیاتی حداکثر ۵۰۰ کیلومتر می‌باشد.

**FM-90**
در اواخر سال ۱۹۹۸، سامانه FM-90 به‌عنوان نسخه بهبود‌یافته FM-80 / اچ‌کیو-۷ برای نخستین‌بار به‌صورت عمومی معرفی شد. در مقایسه با سامانه اولیه، بهبودهای FM-90 شامل موارد زیر است:

* استفاده از رایانه مبتنی بر فناوری VLSI (طراحی‌شده توسط مؤسسه ۷۰۶) به‌جای رایانه مبتنی بر فناوری LSI مدل S-9 در اچ‌کیو-۷ / FM-80
* استفاده از فناوری الکترونیک دیجیتال به‌جای طراحی آنالوگ اولیه، که توانایی موشک در مقابله با اخلال‌های فعال و غیرفعال را افزایش داد
* به‌کارگیری رادار رهگیری دو باند جدید به‌جای رادار مونوپالس اولیه بر  روی خودروی پرتابگر موشک که به ان اجازه میدهد حتی بدون خودروی رادار نیز به شکل مستقل عمل کند
* افزودن دوربین مادون‌قرمز به سامانه رهگیری تلویزیونی، به‌طوری که سامانه رهگیری اپتیکی بتواند در شب نیز مورد استفاده قرار گیرد
* انتقال اطلاعات هدف بین واحدهای جستجو و آتش از طریق یک سیستم دکل لینک داده (datalink pole system) مشابه سامانه‌ای که در نسخه‌های تولیدی بعدی سامانه کروتال ۴۰۰۰ ساخت تامسون-CSF نصب شده بود
* بازطراحی سیستم فیوز (چاشنی) کلاهک جنگی موشک

علاوه بر این، برد کشف هدف توسط جستجوگر، حداکثر سرعت و برد درگیری موشک نیز بهبود یافته که به‌طور قابل توجهی کارایی رزمی آن را افزایش می‌دهد. FM-90 با حداکثر برد کشف ۲۵ کیلومتر، قادر است به‌طور هم‌زمان سه هدف را با سه حالت هدایت متفاوت مورد حمله قرار دهد. همچنین این موشک دارای قابلیت مقابله با موشک‌های کروز بسیار کم‌ارتفاع، موشک‌های هوا‌به‌سطح و موشک‌های ضدرادار در فاصله ۱۷ کیلومتری است.

فرانسه خودروی Hotchkiss P-4R را به‌عنوان بخشی از یک آتشبار پدافند هوایی کوتاه‌برد (SPAAML) توسعه داد؛ این آتشبار شامل یک خودروی راداری برای کشف و هدف‌یابی و ۲ تا ۳ خودروی پرتابگر با سامانه هدایت مستقل خود بود. چین در دهه ۱۹۸۰ خودرویی نسبتاً مشابه را توسعه داد. نام دقیق این خودروی ۴×۴ مشخص نیست، اما تحت همان رده خودکششی اچ‌کیو-۷ (FM-80) طبقه‌بندی می‌شود. این خودرو توسط مؤسسه ۲۰۶ توسعه یافت و به خارج صادر نشد. با این حال احتمالاً سرعت آن کافی تشخیص داده نشد و در نتیجه یک خودروی قوی‌تر با قابلیت‌های بهتر در مسیرهای غیرجاده‌ای برای حمل این سامانه تسلیحاتی توسعه یافت، از جمله با فضای کافی برای بارگذاری کامل مجدد موشک‌ها.

 

کاربران سامانه اچ‌کیو-۷ / FM-90:

* چین
* الجزایر: چندین سامانه FM-90 در خدمت
* بنگلادش: استفاده از FM-90 زمینی و نسخه دریایی برای ناوچه DW-2000
* ایران: دریافت ۶ سامانه FM-80 بین سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۴؛ نسخه ایرانی با نام «شهاب ثاقب» توسعه یافت ولی به تعداد کمی وارد خدمت شد و برنامه کنار رفت
* پاکستان: دریافت چندین FM-90 بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶
* ترکمنستان: دریافت FM-90 در سال ۲۰۱۶

مدل‌ها و نسخه‌ها:

* HQ-7 / FM-80: نسخه زمینی با چهار پرتابگر روی تریلر
* HQ-7 / FM-80: نسخه خودکششی ۴×۴
* HQ-7 / FM-80: نسخه دریایی با پرتابگر هشت‌تایی برای ناوهای چینی
* HQ-7A / FM-90: نسخه ارتقایافته معرفی‌شده در سال ۱۹۹۸
* HQ-7B / FM-90: پیشرفته‌ترین نسخه معرفی‌شده در سال ۲۰۰۹ با موشک‌های سریع‌تر، برد بیشتر و جستجوگر فروسرخ
* شهاب ثاقب: نسخه ایرانی کپی‌شده از FM-80

 

**مشخصات سامانه موشکی اچ‌کیو-۷ (FM-80)**

ابعاد موشک:

* طول: ۳ متر (۹.۸ فوت)
* قطر: ۰.۱۵۶ متر (۶.۱ اینچ)
* دهانه بالچه‌ها: ۰.۵۵ متر (۱.۸ فوت)

وزن پرتاب:
۸۴.۵ کیلوگرم (۱۸۶ پوند)

ارتفاع عملیاتی:
۳۰ تا ۵۰۰۰ متر (۹۸ تا ۱۶٬۴۰۴ فوت)

حداقل برد عملیاتی:
۵۰۰ متر (HQ-7/FM-80)

حداکثر برد عملیاتی:
۸.۶ کیلومتر در سرعت ۴۰۰ متر بر ثانیه، ۱۰ کیلومتر در ۳۰۰ متر بر ثانیه، یا ۱۲ کیلومتر

سرعت:
۲.۳ ماخ (۷۵۰ متر بر ثانیه)

هدایت:
فرمان + رهگیری الکترواپتیکی

کلاهک:
ترکش‌زا (HE-FRAG) با فیوز مجاورتی

برد کشف رادار:
۱۸.۴ کیلومتر

برد رهگیری رادار:
۱۷ کیلومتر

عدالحمید تارخ

 

مقالات مشابه

سامانه های پدافندی ساخت چین

نوشته سامانه پدافند هوایی ارتفاع پست اچ کیو-7 ساخت چین اولین بار در پل تنگ. پدیدار شد.

پایگاه خبری پل تنگ – مهدی امرائی