موشک پدافند هوایی قابل حمل FN-6 و FN-16 ساخت چین

به گزارش پایگاه خبری پل تنگ؛

اف‌ان-۶ یک سامانه موشکی پدافند هوایی قابل‌حمل (MANPADS) است که توسط شرکت دفاعی «پولی تکنولوژیز» در چین طراحی و تولید شده است. این سامانه یک پدافند هوایی قابل‌حمل نسل سوم با هدایت فروسرخ IR غیرفعال محسوب می‌شود. اف‌ان-۶ دارای قابلیت حمله از تمام جهات و مقاومت در برابر اخلال‌گرهای فروسرخ است. این سامانه با ویژگی شلیک و فراموش کن (Fire-and-forget) طراحی شده و حمل‌ونقل و استفاده از آن ساده است.
اف‌ان-۶ به‌طور ویژه برای درگیری با اهداف کم‌ارتفاع مانند جنگنده-بمب‌افکن‌ها، بالگردها و سایر اهداف هوایی طراحی شده است. در شرایط دید مستقیم، این سامانه می‌تواند در حالت حمله روبه‌رو و تعقیب از عقب (عمدتاً روبه‌رو)، اهدافی مانند جنگنده‌ها، جنگنده-بمب‌افکن‌ها، هواپیماهای تهاجمی و بالگردهای مسلح را که سرعت آن‌ها از ۳۰۰ متر بر ثانیه بیشتر نباشد، مانور آن‌ها بیش از ۶ جی نباشد و ارتفاع پروازشان از ۴۰۰۰ متر بیشتر نباشد، رهگیری کند. همچنین این سامانه می‌تواند با سایر تجهیزات پدافند هوایی برای حفاظت از نیروهای در حال حرکت و اماکن مهم همکاری کند.
به‌منظور پاسخ به نیازهای آموزشی و افزایش کارایی عملیاتی، تجهیزات آموزشی برای عملیات، هدف‌گیری و شلیک و همچنین خودرو تست جامع نیز برای این سامانه در دسترس است. همچنین شواهد ویدئویی متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد شورشیان سوریه به برخی از سامانه‌های اف‌ان-۶ ساخت چین دست یافته‌اند.

سامانه تسلیحاتی اف‌ان-۶ شامل تجهیزات رزمی، کابین تست و تجهیزات آموزشی است. تجهیزات رزمی از اجزای زیر تشکیل می‌شود: موشک درون لوله HNT-6 (MIT)، دستگاه تأمین توان/گاز زمینی ND-6 (GPGSD)، مکانیزم پرتاب SK-6 (LM) و دستگاه نشانه‌روی اپتیکی MG-6 (OAD). بسته به شرایط عملیاتی، می‌توان از دستگاه نشانه‌روی اپتیکی یا مکانیکی استفاده کرد. دسته پرتابگر محل قرارگیری باتری‌ها و سامانه خنک‌کننده است. همچنین یک آنتن شناسایی دوست از دشمن (IFF) و در صورت نیاز، یک دوربین اپتیکی جداشونده روی پرتابگر نصب می‌شود.

موشک اف‌ان-۶ به یک جستجوگر فروسرخ دیجیتال مجهز است که مقاومت بالایی در برابر شراره‌ها (فلرها)، حرارت خورشید و گرمای سطح زمین دارد. این حسگر فروسرخ توانایی محدودی در تفکیک فلرها، گرمای خورشید و گرمای زمین از هدف دارد و گفته می‌شود حدود ۷۰٪ احتمال اصابت دارد. دماغه هرمی‌شکل موشک محل قرارگیری جستجوگر فروسرخ چهار واحدی است.
کل سامانه موشکی اف‌ان-۶ وزنی برابر ۱۷ کیلوگرم دارد. طول موشک ۱٫۴۹۵ متر و قطر آن ۷۱ میلی‌متر است. وزن خود موشک ۱۰٫۷۷ کیلوگرم است. این موشک از یک موتور سوخت جامد تک‌مرحله‌ای استفاده می‌کند و می‌تواند در حمله روبه‌رو به سرعت حداکثر ۳۶۰ متر بر ثانیه و در تعقیب از پشت به سرعت ۳۰۰ متر بر ثانیه برسد.
برد عملیاتی موشک از ۵۰۰ متر تا ۵۵۰۰ متر و ارتفاع عملیاتی آن از ۱۵ متر تا ۳٫۸ کیلومتر است. باتری داخلی موشک پس از صدور فرمان شلیک توسط مکانیزم پرتاب فعال می‌شود. توان زمینی حدود ۰٫۶ ثانیه بعد به توان داخلی موشک منتقل می‌شود. فیوز فعال می‌شود. مخزن گاز موشک ۰٫۱۵ ثانیه بعد باز می‌شود. پین ایمنی جدا می‌شود. موتور پرتاب روشن شده و موشک حرکت خود را آغاز می‌کند.
هدایت و کنترل موشک توسط سامانه هدایت انجام می‌شود. آشکارساز چهارعنصری جستجوگر، سیگنال فروسرخ هدف را دریافت کرده و سیگنالی تولید می‌کند که دامنه آن متناسب با سرعت زاویه‌ای خط دید و فاز آن منطبق با سمت هدف است. این سیگنال به سامانه خودکار هدایت ارسال می‌شود تا انحراف سطوح کنترلی را تنظیم کرده و نیروی کنترلی ایجاد کند. موشک با استفاده از قانون هدایت تناسبی به سمت هدف پرواز می‌کند.

اف‌ان-۶ توسط یک تیم دو نفره اداره می‌شود. پس از آن‌که یک هدف به‌صورت بصری شناسایی شد، کمک‌خدمه محل شلیک را انتخاب کرده و درپوش‌های جلو و عقب پرتابگر را برمی‌دارد. سپس تیرانداز ماشه را تا نیمه فشار می‌دهد که این کار باعث فعال شدن باتری الکترونیکی و باز شدن مخزن خنک‌کننده می‌شود تا جستجوگر موشک به دمای عملیاتی برسد.

تیرانداز هدف را به‌صورت چشمی دنبال می‌کند تا زمانی که موشک روی هدف قفل شود؛ این وضعیت با چراغ چشمک‌زن و سیگنال صوتی اعلام می‌شود. سپس تیرانداز پیش‌گیری هدف را انجام داده و ماشه را تا انتها فشار می‌دهد. این عمل باعث فعال شدن بخش بوستر موشک می‌شود که موشک را ابتدا با فاصله‌ای ایمن از کاربر به جلو پرتاب می‌کند، سپس موتور اصلی (سازگارکننده) روشن می‌شود.

موشک با استفاده از هدایت تناسبی به سمت نقطه تقریبی برخورد هدایت می‌شود و سپس وارد حالت هدایت نهایی می‌گردد تا تلاش کند به آسیب‌پذیرترین بخش هدف اصابت کند.

تجهیزات جانبی (Accessories)*اف‌ان-۶ می‌تواند به تجهیزات دید در شب مجهز شود و همچنین قابلیت نصب سامانه شناسایی دوست از دشمن (IFF) را دارد. در صورت تجهیز به سامانه IFF، نام آن از اف‌ان-۶ به اف‌وای-۶ (FY-6) تغییر می‌کند.

مدل ها

**FN-6A**

FN-6A نسخه نصب‌شده روی خودرو از FN-6 است که نخستین بار در سال ۲۰۰۵ به‌صورت عمومی معرفی شد. این سامانه بر پایه خودروی دونگ‌فنگ EQ2050 ساخته شده و وزن کلی آن ۴.۶ تن است. یک برجک تک‌نفره بین دو پرتابگر چهار‌تایی قرار گرفته و به سامانه کنترل آتش الکترواپتیکی (FCS) مجهز است که شامل حسگرهای مادون قرمز، لیزری و تلویزیونی می‌باشد. برخلاف آرایش معمول سامانه‌های مشابه، FCS در FN-6A در زیر پرتابگر نصب شده است.

به‌دلیل محدودیت فضا، FCS به دو بخش تقسیم شده که یک بخش در زیر یکی از پرتابگرها و بخش دیگر در سمت مقابل و زیر پرتابگر دیگر (در عرض برجک) قرار دارد. برای افزایش قدرت دفاعی، یک مسلسل سنگین ۱۲.۷ میلی‌متری نیز به سامانه افزوده شده است. این خودرو توسط دو نفر (راننده و اپراتور سامانه تسلیحاتی) اداره می‌شود. تجهیزات ارتباطی و ناوبری زمینی به‌صورت استاندارد در آن نصب شده‌اند. طراحی ماژولار سیستم امکان ادغام آسان زیرسامانه‌هایی مانند IFF را فراهم می‌کند. واحد تأمین برق کمکی نیز انرژی کافی برای بیش از ۸ ساعت عملیات مداوم را فراهم می‌سازد.

سامانه کنترل آتش FN-6A قادر است اهدافی در فاصله ۱۰ کیلومتری را شناسایی و هدف‌گیری کند و زمان واکنش آن کمتر از ۵ ثانیه است. هر خودرو می‌تواند به‌صورت مستقل عمل کند، اما امکان یکپارچه‌سازی با یک خودروی فرماندهی (بر پایه همان شاسی) نیز وجود دارد تا به‌صورت یک واحد هماهنگ وارد نبرد شوند. خودروی فرماندهی برای افزایش آگاهی موقعیتی به یک رادار آرایه فازی غیرفعال سبک مجهز است و می‌تواند همزمان تا ۸ خودروی پرتابگر را هدایت کند. ترکیب یک خودروی فرماندهی و ۸ خودروی پرتابگر، یک واحد پدافند هوایی در سطح گروهان را تشکیل می‌دهد که می‌تواند در شبکه‌های بزرگ‌تر پدافند هوایی ادغام شود. همچنین خودروهای پرتابگر می‌توانند بدون خودروی فرماندهی نیز مستقیماً در چنین شبکه‌هایی ادغام شوند.

هر خودروی پرتابگر برای پشتیبانی به یک خودروی تدارکاتی نیاز دارد که آن نیز برای کاهش هزینه‌های لجستیکی بر پایه دونگ‌فنگ EQ2050 ساخته شده است. هر خودروی تدارکاتی قادر به حمل ۲۴ موشک بوده و زمان بارگذاری مجدد هر موشک کمتر از یک دقیقه است. مشابه سامانه M1097 اونجر، هر پرتابگر به‌گونه‌ای طراحی شده که هر موشک بتواند توسط سرباز به‌صورت دستی جدا شده و مانند یک MANPADS معمولی شلیک شود. این سامانه در برابر هواپیماهای مافوق صوت مؤثر است، اما در مقابله با پهپادها و موشک‌ها، حداکثر سرعت هدف به ۳۰۰ متر بر ثانیه محدود می‌شود.

**FN-16**

در نمایشگاه هوایی ژوهای (هفتمین دوره) که در اواخر سال ۲۰۰۸ برگزار شد، چین مدل جدیدی از سری FN با نام FN-16 را معرفی کرد. FN-16 نسخه ارتقاءیافته FN-6 است که بهبودهایی در قابلیت درگیری همه‌جهته و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک دارد. یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌ها مربوط به جستجوگر (سیکر) است؛ به‌طوری که علاوه بر هدایت مادون قرمز (IR)، هدایت فرابنفش (UV) نیز به آن افزوده شده است. این رویکرد مشابه نسخه‌های جدیدتر موشک FIM-92 استینگر می‌باشد.

همانند FN-6، موشک FN-16 نیز می‌تواند به هر دو نوع سامانه تشخیص دوست از دشمن (IFF) مجهز شود و در صورت نصب این سامانه، با نام FY-16 (فی‌یینگ = 飞鹰، به‌معنای «عقاب در حال پرواز») شناخته می‌شود. این سامانه موشکی برای رهگیری اهدافی مانند جنگنده-بمب‌افکن‌ها، هواپیماهای تهاجمی، بالگردها، پهپادها و موشک‌های کروز طراحی شده است.

**کاربرد عملیاتی**

**جنگ داخلی سوریه**

اولین حضور رزمی FN-6 در جریان جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۳ ثبت شد. تا مارس ۲۰۱۳، دست‌کم دو فروند بالگرد میل Mi-8 یا Mi-17 نیروی هوایی سوریه سرنگون شدند.

روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد که قطر احتمالاً موشک‌های FN-6 (که ممکن است از ذخایر سودان خریداری شده باشند) را به مخالفان سوری تحویل داده و تعدادی از آن‌ها بعدها به دست داعش افتاده‌اند. همچنین برای جلوگیری از رهگیری زنجیره تأمین، شماره سریال‌ها با اسپری پوشانده شده بودند.

رسانه چینی «گلوبال تایمز» اعلام کرد که اگرچه موشک‌های چینی پیش‌تر نیز هواگردها را سرنگون کرده بودند، اما جنگ سوریه «اولین موردی است که این موفقیت‌ها به‌صورت ویدئویی ثبت شده‌اند». این رسانه همچنین اشاره کرد که این موضوع می‌تواند به بهبود فروش و تصویر تسلیحات چینی در خارج کمک کند. در مقابل، نیویورک تایمز گزارش داد که برخی شورشیان از عملکرد این موشک‌ها ناراضی بوده و به مواردی مانند عدم شلیک، خطای هدف‌گیری و دو انفجار زودهنگام (که منجر به کشته شدن دو نفر و زخمی شدن چهار نفر شد) اشاره کرده‌اند.

در ۱۸ اوت ۲۰۱۳، یک فروند جنگنده MiG-21 نیروی هوایی سوریه توسط گروه «احرار الشام» در آسمان استان لاذقیه سرنگون شد. خلبان موفق به خروج اضطراری شد، اما سرنوشت او نامشخص باقی ماند. این رویداد نخستین سرنگونی یک هواپیمای جت توسط FN-6 محسوب می‌شود.

**داعش در عراق**

پس از آغاز حمله داعش به عراق در سال ۲۰۱۴، در ۳ اکتبر همان سال یک فروند بالگرد تهاجمی Mi-35 ارتش عراق در نزدیکی بیجی با استفاده از FN-6 (احتمالاً تأمین‌شده توسط قطر) سرنگون شد. همچنین در ۸ اکتبر، یک فروند بالگرد شناسایی Bell 407 در همان منطقه هدف قرار گرفت که منجر به کشته شدن هر دو خلبان شد.

**جنگ داخلی میانمار**

در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۴، یک فروند جنگنده سبک FTC-2000G نیروی هوایی میانمار در ایالت شان توسط موشک FN-6 متعلق به ارتش استقلال کاچین سرنگون شد. در این حادثه هر دو خلبان کشته شدند.

**جنگ در اوکراین**

این موشک توسط ارتش اوکراین استفاده شده است..مشخص نیست چگونه به اوکراین رسیده ولی دست کم بر اساس تصاویر موفق شده چند موشک کروز روسی مانند موشک کالیبر را سرنگون کند

ایران بر اساس تجارب جنگ 12 روزه دست به سفارش هزارن تیر موشک وربا روسی و موشک اف ان6 به چین زد ولی با اغاز تهاجم مشترک اسرائیل و امریکا به کشور تحویل این موشک ها در وضعیت نامشخصی قرار گرفت و رئیس جمهور چین و سخنگوی وزارت خارجه انها تحویل این موشک ها را در زمان جنگ رد کرد

*مشخصات (موشک اف ان6)

موشک
یک موشک 9K32

کشورهای کاربر
بنگلادش، چین، کامبوج، مالزی، پرو، سودان، سوریه

وزن رزمی
۱۷ کیلوگرم در حالت آماده شلیک

برد مؤثر
۵۰۰ تا ۵۵۰۰ متر

خدمه
۱ + ۱ نفر

نوع اهداف قابل درگیری
هواپیماهای تاکتیکی، بالگرد، پهپاد و موشک کروز

مشخصات موشک

وزن: ۱۰٫۷۷ کیلوگرم وزن کلاهک: نامشخص
نوع کلاهک: ترکش‌زا (FRAG-HE) با مواد منفجره قوی سرعت پرواز: ۶۰۰ متر بر ثانیه
زمان واکنش: ۵ ثانیه سامانه هدایت: هدایت فروسرخ غیرفعال (Infrared Passive Homing)

ابعاد

طول: ۱٫۷۰ متر

**مشخصات: اف بی16**
طول: حداکثر ۱۶۰۰ میلی‌متر
قطر: ۷۲ میلی‌متر
وزن: حداکثر ۱۱.۵ کیلوگرم (موشک)
برد: ۵۰۰ متر تا ۶ کیلومتر
ارتفاع درگیری: ۱۰ متر تا ۴ کیلومتر
تحمل شتاب: حداقل ۱۸ جی
سامانه هدایت: جستجوگر دوطیفی مادون قرمز / فرابنفش

**کشورهای کاربر FN-6**

* **بنگلادش**: ارتش بنگلادش از نسخه FN-16 استفاده می‌کند.
* **کامرون**
* **کامبوج**: در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹، تلویزیون دولتی کامبوج (TVK) سربازانی را نشان داد که موشک‌های FN-6 و FN-16 را در نزدیکی مرز تایلند-کامبوج، در جریان تنش مرزی سال ۲۰۰۸، مستقر کرده بودند.
* **چین**: FN-6 در ارتش زمینی و نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین به کار گرفته شده است. در نیروی هوایی چین این سامانه برای تقویت شبکه پدافند هوایی و حفاظت از اهداف ارزشمند در برابر هواگردها و تسلیحات در ارتفاع پایین استفاده می‌شود. در بسیاری از تمرین‌های تیراندازی واقعی، حضور FN-6 مشاهده شده است.
* **غنا**: تحویل ۱۰۰ فروند موشک FN-6 در سال ۲۰۱۶.
* **مالزی**: شرکت CNPMIEC پیشنهاد فروش FN-6 را برای خرید سامانه میان‌برد KSA-1A به مالزی ارائه داد. در مه ۲۰۰۴ نیز تفاهم‌نامه انتقال فناوری FN-6 با مالزی امضا شد.
* **نامیبیا**: نخستین بار در ۲۰۱۶ مشاهده شد و در اوت ۲۰۱۸ تأیید گردید. حدود ۵۰ فروند در خدمت گزارش شده است.
* **پاکستان**: بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ تعداد ۸۰۶ فروند FN-6 تحویل شد و بین ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ نیز ۱۱۹۱ فروند FN-16 تحویل داده شد.
* **پرو**: در ژوئیه ۲۰۰۹ نیروی دریایی پرو تعداد کمی موشک FN-6 را به ارزش ۱.۱ میلیون دلار خریداری کرد.
* **قطر**
* **سودان**: در رژه روز استقلال سودان در سال ۲۰۰۷ معرفی شد و با نام «نیزاك» تولید شده است.
* **سوریه**: نسخه‌هایی از این سامانه از شورشیان ضبط شده است.

**بازیگران غیردولتی**

* ارتش آزاد سوریه
* ارتش استقلال کاچین: گفته می‌شود بخشی از این سامانه را از UWSA دریافت کرده و استفاده کرده است.
* ارتش آزادی‌بخش ملی تا‌آنگ
* ارتش متحد ایالت وا: گزارش شده در چارچوب تلاش برای افزایش توان پدافند هوایی در سال ۲۰۱۲ تهیه شده است.

 

نوشته موشک پدافند هوایی قابل حمل FN-6 و FN-16 ساخت چین اولین بار در پل تنگ. پدیدار شد.

پایگاه خبری پل تنگ – مهدی امرائی